· 

Recensie: Zondagskind - Judith Visser

Jasmijn Vink praat niet. Wel met haar hond. En met Elvis. Die zeggen namelijk niets terug en dat is fijn. Dan hoeft zij zich niet af te vragen wat er bedoeld wordt. Of na te denken over wat ze moet antwoorden. Hoe kan het dat anderen wel weten hoe ze zich moeten gedragen? Dat mensen zich kunnen afsluiten voor de voortdurende stroom van prikkels, die er bij haar voor zorgt dat haar hoofd implodeert? Met vallen en opkrabbelen leert Jasmijn hoe ze zich in sociale situaties staande kan houden.

 

Zondagskind vertelt het verhaal van een jong meisje dat opgroeit in de jaren tachtig en negentig, een tijd waarin weinig bekend was over autisme. Jasmijn bewandelt haar eigen, hobbelige pad en leert bij elk obstakel zichzelf en de wereld waarin ze leeft beter begrijpen. Zondagskind neemt de lezer mee in de belevingswereld van iemand met asperger.

 

Recensie:

Ik weet nu al dat het me niet gaat lukken om bij Zondagskind een recensie te schrijven zoals ik dat normaal gesproken doe. Het verhaal roept zoveel herkenning en gevoel op dat het, voor mij althans, simpelweg niet mogelijk is er met enige afstand over te schrijven. Maar misschien hoeft dat ook niet.


Zondagskind is een autobiografische roman die vertelt over het leven van Jasmijn Vink, van haar vierde tot haar twintigste jaar. Schrijver Judith Visser weet inmiddels al enkele jaren dat ze autisme heeft, maar toen ze opgroeide had ze nog geen idee. Net zomin als haar ouders, docenten en alle anderen uit haar omgeving. Er is in die tijd nog maar weinig over bekend.

Ze voelt wel dat ze anders is dan de mensen om zich heen: het omgaan met anderen bijvoorbeeld - sociaal gedrag dat de meeste mensen natuurlijk afgaat - is een dagelijkse worsteling. Het lukt de kleine Jasmijn bijvoorbeeld niet mensen aan te kijken, of antwoord te geven op hun vragen. Niet omdat ze dat niet wíl. De woorden komen gewoon niet, ze blijven in haar hoofd zitten.

Naar school gaan is een ware marteling: alle geluiden, kinderen en volwassenen die door elkaar heen praten en schreeuwen, kleuren, licht en felle lampen, het is teveel en te heftig. De prikkels komen en blijven komen, totdat Jasmijn het gevoel heeft dat haar hoofd ontploft. Alleen thuis, bij haar ouders en grootouders, waar alles bekend is en ze zich kan terugtrekken op haar kamer, kan ze zichzelf zijn. Haar hond Senta is Jasmijns grote liefde en haar anker: als Senta er is wordt ze rustig en voelt ze zich vrij. 


Iets wat door Zondagskind heen steeds naar voren komt, is het verlangen om 'normaal' te zijn. Jasmijn vraagt zich vaak af waarom ze zo anders is, waarom veel dingen die voor anderen vanzelf gaan, voor haar zo moeilijk zijn. Ze fantaseert over een fictieve versie van zichzelf, die wél weet hoe ze zich moet gedragen, hoe ze moet reageren op anderen en in onverwachte situaties. 

Als lezer voel je dat verlangen, die onmacht, intens. Jasmijn voelt zich gevangen in een wereld die haar niet begrijpt, een wereld die niet is ingesteld op mensen die denken en voelen zoals zij dat doet. 

Voor mij was Zondagskind om die reden ontzettend herkenbaar: ook ik heb altijd geworsteld met een hoge gevoeligheid voor prikkels, met een gevoel anders te zijn en niet te kunnen voldoen aan verwachtingen, met sociale situaties waarin niets vanzelf gaat en je je bij alles afvraagt hoe je moet reageren, wanneer je iemand aan moet kijken en wat je dan moet zeggen.

Ik heb dan ook ontzettend veel respect voor Judith Visser, die haar verhaal zo open en eerlijk deelt. Haar stijl is licht, soepel en duidelijk, en ze schrijft op een manier die zo levendig, puur en intiem is, dat je als vanzelf wordt meegenomen in het verhaal en in haar gedachten en gevoelens. 

 

Judith zei het zelf al bij Pauw, waar ze enkele weken geleden te gast was: er zijn veel boeken geschreven óver autisme, maar er was nog geen boek die het leven beschrijft vanuit de ogen van iemand die er zelf mee worstelt. Dat boek is er nu. Zondagskind is niet alleen heel waardevol voor mensen met ass. Het is een ontzettend belangrijk boek, juist voor iedereen die het niet zelf ervaart. Het biedt de lezer de mogelijkheid de wereld te zien door de ogen van iemand met autisme. En het wellicht wat beter te begrijpen. 

 

Titel: Zondagskind

Auteur: Judith Visser

Uitgeverij: Harper Collins Holland, 2018

Reactie schrijven

Commentaren: 0